Ból
Ból silny pojawiający się napadowo, przewlekły tępy ból, duszność, zawroty głowy, ucisk w nadbrzuszu, nudności, poczucie ogólnego spadku sił lub inne dolegliwości mogą stanowić, dla cierpiącego człowieka „istotę jego choroby". Nie dzieje się tak zawsze, ale w szeregu przypadków. Uporczywe dolegliwości wypierają inne doznania. Ulega zawieszeniu lub zmianie respektowany dotąd hierarchiczny układ znaczenia poszczególnych informacji. Przystając na pewne uproszczenia można przyjąć, że wymienione i inne dolegliwości wpływają bezpośrednio na samopoczucie chorego, a raczej że mogą wpływać bezpośrednio. Te same objawy podmiotowe bywają jednak źródłem oddziaływania w drodze psychologicznej. I niekiedy trudno odróżnić, wyjąwszy przypadki skrajne, bezpośredni wpływ bólu lub duszności na samopoczucie chorego od oddziaływania tychże dolegliwości w drodze psychologicznej. W drodze psychologicznej, tj. gdy ból np. nie jest tylko fizycznym cierpieniem właśnie doznawanym, ale zarazem jest interpretowany jako oznaka pogarszającego się rokowania, a zatem niepewnej, budzącej lęk przyszłości.